Ekzerciloj Por La Akuzativo

Pri la akuzativo. Jen simpla klarigo. La subjekto agas celprenante la objekton. Ĉi tiu lasta prenas n-finaĵon. Oni ne devas uzi tiun finaĵon kiam la verbo parolas pri la stato de la subjekto mem. Ekz. estas, ekzistas, restas, iĝas ktp. En la itala oni ofte konfuzas la verbojn transitivajn kun tiuj netransitivaj. Sed tiu konfuzo fariĝas videbla nur kiam tiu persono parolas aŭ skribas en Esperanto kaj uzas frazojn kun superflua, alivorte, sisterona akuzativo. Ekzemple: Mi estas esperantiston. Ekzistas problemon. Mi estas komencanton. Li fariĝis direktoron. ktp.ktp.

Ekzemplofrazo por la akuzativo: La homo rigardas la monton.
Kiu rigardas ? La homo ! Do “homo” estas la subjekto.
Kio estas rigardata ? La monto ! Do la “monto” estas rekta objekto,
sekve oni tie uzas la n-finaĵon: La homo rigardas la montoN. 

Superflua (sisterona) akuzativo: la monton estas altan: http://remush.be/tezauro/Kontakto.html

Averaĝa esperantisto estas kutimiĝinta distingi la subjekton de la objekto nur per vortordo kaj li, erare, supozas ke la lasta vorto havas ĉiam la n-finaĵon. Tiu supozo estas erara ĉar en la lasta pozicio povas troviĝi ankaŭ subjekto, ne nur rekta objekto. Jen kial ni bezonas ekzercilon por lerni la ĝustan uzon de la akuzativo. Preskaŭ tri kvaronoj de la eraroj koncernas ĝuste la misuzon de ĉi tiu tre grava gramatikero. Se iu havas dubojn pri la uzo de la n-finaĵo estus pli bone tute ne uzi ĝin kaj anstataŭe uzi la sekvajn ekzercilojn. Jen senpera reta aliro al tri ekzerciloj. La dua estas kanzono kantata de Emanuele Rovere:

http://legoscia.github.io/nfa/index.html‬
https://www.youtube.com/watch?v=r4-KZWearSI

http://tiborfabian.com/EkzerciloPorLaAkuzativo/

Se iu, anstataŭe, deziras legi pli detalajn gramatikajn klarigojn, jen taŭga ligilo por li: ‪

http://bertilow.com/pmeg/gramatiko/rolmontriloj/n/index.html

Krome, jen alia interesa helpilo pri transitiveco kaj netransitiveco. Temas pri 1000-vorta vortareto en kiu la netransitivaj, senobjektaj verboj estas evidentigitaj per ruĝa koloro. La aŭtoro estas Remuŝ:

http://remush.be/tezauro/Kontakto.html

Nun ekzistas ankaŭ Lingvohelpilo. Kial ne uzi ĝin?:
http://visl.sdu.dk/lingvohelpilo/

——————

Se la sekva ŝerco respegulus la realan mondon, ĉi tiu mondo estus vere stranga, ĉar en la reala vivo ĉiuj scias kiu estas la aganto kaj kiu estas celita per la ago de la aganto. En situacio kiel sube neniu bezonas gramatikan analizon por scii ke li estis viktimo de ŝtelisto. Tamen en la mirinda regno Gramatika ĉio estas ebla. Oni ne plu memoras pri la reala vivo:
————————————————————-
Proksime al iu Esperanta Kongreso, ŝtelisto kun pistolo en mano, diras al kongresano: DONU AL MI VIAN MONUJON! La kongresano komencas priserĉi la poŝojn de la ŝtelisto. -Ĉu vi freneziĝis?, diras la ŝtelisto. -Pardonu, diras ĉi tiu, mi estas komencanto kaj mi ankoraŭ ne kapablas distingi subjekton de la objekto…. Momenton!…Kiu estas la aganto? Ĉu vi aŭ mi? Kaj la agato? …Damne!…Mi meritas tion, li pensis. Jen kial mia instruisto insistis tiom pri la akuzativo. Mi ne volis aŭskulti lin kaj nun mi havos kion mi meritas. Nun mi eĉ ne scias ĉu mi estas aganto aŭ agato… Subjekto aŭ rekta objekto? Kion mi nun devas fari? Ĉu mi estas ŝtelisto aŭ viktimo de ŝtelisto? Bo…! :-/ ;-)

Supre vi trovas ligilojn por tri ekzerciloj. Bonan ekzercadon!  

—————————–

@@@@@@@@@@@@@@@

Aganto kaj agato

Zamenhof forigis ĉiujn kazojn nenecesajn kaj tenis nur tiun kiu estas nepre necesa. La fakto ke la tre militema reformistaro ankoraŭ ne sukcesis forigi la n-finaĵon signifas ke ĝi, en artefarita lingvo, estas nepre necesa…Kvankam ĝi neniam studis gramatikon, eĉ lemuro kapablas distingi subjekton disde la rekta objekto. Ĝi scias kiu karesas kaj kiu estas karesata. Ĝi kapablas eĉ klarigi tion per gestoj. Mi demandas min: Ĉu gramatikon oni verkas por ĵeti polvon en la okulojn de la lernantoj? Foje, la propra lingvo pli malhelpas ol helpas. Ĝi povas ankaŭ fariĝi terura prizono el kiu tute ne eblas eskapi. Al mi ŝajnas ke, lernanto kiu rezonas per fiksa vortordo de la propra lingvo malfacile sukcesas distingi subjekton de la objekto. Kial? Ĉar la vortordo SVO sisteme konfuzas ĉi tiujn gramatikerojn. La besteto sube ne havas dubojn. Ĝi havas la fortunon esti lerninta nenian konfuzigan nacilingvan gramatikon, kiu sukcesas igi malfacila eĉ tion kio envere estas tre facila:     https://www.facebook.com/ManterCo/videos/1617216311922511/


Mi citas el la libro “Planlingvaj problemoj” de William Gilbert:

“Homoj kutimigitaj al fiksa vortordo ne suspektas la sencodubojn, kiujn traduko de iliaj frazoj povas kaŭzi.”… La sistemo de la nedeviga akuzativo, adoptita en IDO kaj en NOVIAL, ankaŭ ne solvas la problemon. La parolanto ne kutimas ofte uzi la akuzativon kaj pro tio forgesas ĝin, ĝuste kiam ĝi estus necesega por eviti miskomprenon. La aŭskultanto, siaflanke, ne povas scii ĉu manko de akuzativo estas intenca aŭ ne. Kiel sprite skribis Profesoro BJÖRN COLLINDER en La Problemo de la Lingvo Internacia, tiuj reformistoj … «provizis la akuzativan finaĵon per specialaj klaŭzoj, laŭ la stilo bonkonata el la fervojvagonoj pri alarmobremso: Uzota nur ĉe efektiva danĝero. Senrajta uzo estos punata». «Kaj ĝuste same okazas — komentas Profesoro WARINGHIEN — pri la nedeviga akuzativo kiel pri la alarmobremso: ĝi plejofte neniel utilas, ĉar la danĝeron oni konsciis nur post la katastrofo»…. Oni tamen devas objektive agnoski, ke multaj esperantistoj ofte forgesas aŭ malkorekte uzas la akuzativon, kiu postulas ian sintaksan analizon, ĝenerale tre facilan sed en kelkaj kazoj iom malpli simplan. Ankaŭ objektive oni devas konstati, ke la plimultaj eraroj enŝoviĝas en tre facilajn okazojn kaj ne nur, kiam povas ekzisti efektiva dubo…Ni ne kaŝas al ni la malavantaĝojn de la deviga akuzativo, sed ĝi donas al la esperanta frazo precizecon kaj flekseblecon, kies avantaĝoj estas preskaŭ nemezureblaj. Ĝusta uzado de ESp-o kaj pli speciale de ĝia akuzativo faras miskomprenojn praktike neeblaj. Tion pruvas la jam citita ekzemplo: La linguo supleanta Ido! (La anstataŭanta lingvo IDO’ aŭ `La lingvo anstataŭanta IDON’). En la konkurantaj projektoj, ĝusta lingvouzo ne garantias kontraŭ miskomprenoj. Tie kuŝas la diferenco, kaj ĝi estas treege grava en Lingvo Internacia.
Ps: En IDO: La lingvo supleanta Ido (titolo de artikolo de DE BEAUFRONT mem) _ `La anstataŭanta lingvo IDO’ aŭ `La lingvo anstataŭanta IDON’. Ĉu al vi ŝajnas la sama afero?…  Profesoro WARINGHLEN citas multajn ekzemplojn, kiuj pruvas, ke ne temas pri eltorditaj, eksterordinare elpensitaj maloftaĵoj. La demando estas do finfine—skribas ankaŭ Profesoro WARINGHIEN: “Ĉu lingvo, kiu aspiras fariĝi vere internacia, t. e. fariĝi la rimedo de perfekta interkompreniĝado inter parolantoj de plej diverssistemaj naturaj lingvoj, povas lasi en si lokon al hezito, al dubo, al malklaraĵoj? Ĉu ĝi rajtas kalkuli je la divenpovo de ĝiaj uzantoj, alidire allasi al ili eblojn de eraro? La respondo estas, laŭ mia opinio, evidenta per si mem”…Bonan ekzercadon!

http://legoscia.github.io/nfa/index.html
————————————————————————————————

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

“Multaj nacilingvoj ne uzas deklinaciojn, sed ili posedas milojn da frazaranĝoj kun difinita senco, kiujn oni devas lerni kvazaŭ parkere. Tiun komplikan sistemon L. I. ne povas adopti, ĉar la misteroj de la sintakso kaj frazeologio en la nacilingvoj ĝuste estas la plej grava obstaklo kontraŭ ilia lernado.”
—————————————————————

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

Mesaĝo al ŝanĝemuloj:

Iu preparas sekretan lingvon kiun plene komprenos nur liaj samnacianoj. Tamen, li supozas ke ĝi estos internacie komprenebla. Nu, sonĝi estas al ĉiuj permesite, sed ŝanĝi povas nur la tempo kaj ekstreme malmultaj personoj. Kiu vidas nur ĝis sia nazopinto estas pli bone ke li ŝanĝu nenion. La tempo ŝanĝas ĉion sed ĝi ne hastas. Nur homoj volas ŝanĝi ĉion haste. Ŝanĝo kiu ne plibonigas sed nur damaĝas ne estas ŝanĝo sed katastrofo. Oni ŝanĝu nur kiam la rezulto estos sendube plibonigo, ne katastrofo kiel en la suba foto:

 

safe_image.php.jpeg

Eugen Fabian

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s